Bronzano doba, period u praistoriji, na prelazu iz bakarnog u gvozdeno doba, koje karakteriše upotreba bronze, legure bakra i kalaja kao osnovne sirovine za izradu oruđa, oružja i posebno → nakita. Razvoj bronzanog doba na području Crne Gore moguće je pratiti kroz tri faze: ranu, srednju i poznu, pri čemu se moraju uzeti u obzir geografske, odnosno geomorfološke karakteristike Crne Gore, u okvirima kojih se tokom bronzanog doba javljaju određene specifičnosti, koje diktiraju izdvajanje većih teritorijalnih i istovremeno kulturnih cjelina. Tako, južni dio Crne Gore, koji pripada jadranskom priobalnom pojasu, u kulturnom pogledu se približava srednjem i južnom Jadranu, središnji, odnosno kraški dio zapadnoj Hercegovini, dok se sjeverni približava Podrinju i Podunavlju, odnosno centralnom Balkanu. Podaci sa kojima se danas raspolaže pokazuju da se bronzano doba u Crnoj Gori razvijalo sa svim obilježjima koja u osnovi karakterišu ovu epohu. Ovo podrazumijeva da se kao osnovni tip naselja javljaju → gradine, ali da se istovremeno za stanovanje koriste i pećine, posebno u primorskom i kraškom dijelu Crne Gore. O karakteru materijalne kulture bronzanog doba osnovnu sliku pružaju arheološki nalazi iz istraženih humki (→ Tumuli) i pećinskih staništa, uglavnom keramički, mada su vrijedni pažnje i metalni, posebno pojedini primjerci oružja (→ Naoružanje), oruđa i nakita. Pri tome je potrebno naglasiti da su arheološki nalazi, posebno keramički, omogućili da se istražene humke i slojevi u određenim pećinama kulturno i hronološki opredijele i da se istovremeno naznače i kulturne veze sa bronzanim kulturama susjednih oblasti. Na osnovu raspoložive arheološke građe moguće je sagledati i neke od osnovnih elemenata duhovne kulture bronzanog doba Crne Gore, na prvom mjestu segment o načinu sahranjivanja, gdje spadaju nadgrobne humke, odnosno tumuli, oblici grobova i pogrebni rituali, kao i segment o određenim umjetničkim manifestacijama sadržanim u nekoliko primjeraka antropomorfne plastike. Kada je riječ o nadgrobnim konstrukcijama, odnosno humkama, koje su načinjene od zemlje, kamena ili mješovito od zemlje i kamena, potrebno je naglasiti da se ovaj način sahranjivanja koristi tokom čitavog bronzanog doba, u okviru koga se kao osnovni oblik groba u ranoj fazi javlja kameni sanduk, tzv. cista, sa pokojnikom u zgrčenom položaju i jednostavna grobna jama sa kamenim odrom, sa pokojnikom u ispruženom položaju, prekrivena slojem zemlje i kamenja i bez kamenog pokrivača, karakteristična za kasnije faze. Naveden način sahranjivanja, oblici grobova i arheološki nalazi istovremeno omogućavaju da se naznače kulturne veze ranog bronzanog doba Crne Gore sa ranim fazama bronzanog doba sa susjednih područja. Za ilustraciju prednjeg mogu da posluže istražene humke u → Riječanima nedaleko od Nikšića, humke u Zetskoj ravnici, → Medunu, u Tivatskom polju na lokalitetima → Mala gruda i → Milovića gumno, koje su na osnovu pokretnih nalaza, posebno keramičkih, opredijeljene u ranu fazu bronzanog doba. Pri tome je značajan podatak da nalazi, posebno keramički, vezuju humke iz Riječana za dinarsku, odnosno posušku kulturu ranog bronzanog doba, karakterističnu za susjednu Hercegovinu, a Malu grudu za posebnu varijantu ljubljanske kulture. Značajan je i podatak da se u ranom bronzanom dobu Crne Gore javlja i spaljivanje pokojnika, kao poseban pogrebni običaj, što je konstatovano kod jedne istražene humke na → Lisijevom polju kod Berana i jedne u → Borovici kod Pljevalja. Spaljivanje pokojnika izvršeno je na osnovi humke, čiji su ostaci zajedno sa ostacima sa lomače jednostavno zasuti slojem zemlje i kamena, bez posebne grobne konstrukcije. Činjenica da oba tumula pripadaju ranom bronzanom dobu mogla bi da ukaže da se spaljivanje pokojnika, kao posebni pogrebni običaj, na tlu Crne Gore pojavljuje u ranom bronzanom dobu, a da se bliske analogije ovoj pojavi mogu naći kod kulturne grupe Belotić – Bela Crkva iz zapadne Srbije, koja je datovana u rano bronzano doba. Još jedna značajna konstatacija o bronzanom dobu Crne Gore odnosi se na pećinska staništa za koja je posebno karakteristično da otkriveni arheološki materijal uglavnom potiče iz sasvim tankih kulturnih slojeva, što ukazuje na kraća zadržavanja zajednica na ovim prostorima i istovremeno svjedoči o čestim pomjeranjima manjih etničkih grupacija, posebno tokom srednjeg bronzanog doba, kada je, što je posebno značajno, započeo proces postepenog diferenciranja etničkih grupa, koji je krajem bronzanog i početkom → gvozdenog doba doveo do pojave → Ilira. O načinu sahranjivanja i oblicima grobova u srednjoj i poznoj fazi bronzanog doba izvjesne podatke pružaju istražene humke, u kojima se javljaju jednostavni, ukopani grobovi većih dimenzija, sa kamenim vijencem i pokrivačem od sitnijeg kamenja i sa pokojnicima u ispruženom položaju. Arheološki nalazi iz posljednje faze bronzanog doba Crne Gore uglavnom pripadaju bronzanim sjekirama različitih tipova, nađenim ili u → ostavama ili kao slučajni nalazi na gotovo čitavoj teritoriji Crne Gore, koji s jedne strane utvrđuju veze sa Podunavljem, dok s druge strane ukazuju na mogućnost postojanja lokalnih radionica i na tlu Crne Gore, posebno u njenom priobalnom dijelu. Bronzano doba Crne Gore u cjelini obuhvata razdoblje između 3.200/3.000–1.200/1.100. g. p. n. e. sa prelaznim periodom ka gvozdenom dobu 1.200/1.100–900/800. g. p. n. e. (po nekalibriranim datumima 1.900–800. g. p. n. e.).