Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, nekadašnja centralna ustanova za zaštitu kulturne baštine u Crnoj Gori, sa sjedištem na Cetinju. Osnovana je 1948. pod imenom Zavod za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture i prirodnih rijetkosti Narodne Republike Crne Gore. Promijenila je naziv u Zavod za zaštitu spomenika kulture Narodne Republike Crne Gore 1961, a kao Republički zavod za zaštitu spomenika kulture funkcionisala je od 1991. godine. Budući krovna institucija ove vrste u Republici, rukovodila je brojnim arheološkim i konzervatorskim projektima, među kojima su istraživanja značajnijih arheoloških lokaliteta na teritoriji cijele Crne Gore, među kojima su: → Duklja, → Risan, → Budva, → Stari Bar, → Ulcinj, → Svač. Zavod je učestvovao i u sanacijama i obnovama mnogih urbanih cjelina i objekata nakon zemljotresa 1979, a organizovao je i premještanje Manastira Piva i Manastira Dubočica, zbog izgradnji hidrocentrala. Kao potvrdu za svoj veliki doprinos u oblasti zaštite spomenika kulture, Zavod je dobio Orden Republike sa srebrnim vijencem (1972) i Nagradu AVNOJ kao posebno društveno priznanje za stvaralaštvo i rad od opšteg značaja za razvitak SFRJ u oblasti kulture i obrazovanja (1989). Reformom pravno-institucionalnog okvira zaštite kulturne baštine u Crnoj Gori, 2011, Zavod je prestao da postoji, kao i → Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture u Kotoru i → Centar za arheološka istraživanja Crne Gore u Podgorici, a formirani su → Uprava za zaštitu kulturnih dobara i → Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore na Cetinju.