Martinićka gradina, ranosrednjovjekovno utvrđenje ili grad koje se nalazi na vrhu brda na istočnom obodu Bjelopavlićke ravnice kod Spuža u opštini Danilovgrad. Čine ga ostaci bedema, crkve i skupine zgrada namijenjenih za stanovanje i smještenih na najvišoj zaravnjenoj površini, tzv. Pazarištu. U neposrednoj okolini je konstatovano više arheoloških nalazišta – ostaci ranohrišćanske crkve → Šipkova glavica, ostaci kasnoantičkog objekta u Podvrhu, sjeverno od gradine je → nekropola na lokalitetu Bila, jugoistočno na lokalitetu Brijeg su crkva i nekropola, a zapadno se nalaze nekropole na lokalitetima Ćućina glavica i Crkvine. Arheološka istraživanja su sprovedena 1972. na ostacima crkve i 1980–1983. na odbrambenim zidovima i Pazarištu. Utvrđenje je nepravilne osnove sa najvećim rasponom oko 180 m. Sastoji se od bedema sa četiri kule i tri kapije od kojih su dvije u vidu kule, a jedna je branjena sa dvije polukružne kule. Osim istočne kule nad kapijom, sve ostale su naknadno sagrađene, polukružne su do potkovičaste, a jedna je pravougaona. Debljina bedema je 1,42–1,6 m. Za crkvu se uslovno koristi naziv → bazilika, zbog sličnosti šeme prostora sa pravom trobrodnom bazilikom. U suštini ovdje su spojene tri jednobrodne građevine, a za razliku od klasične vrste bazilike, puni zidovi odvajaju bočne brodove od srednjeg broda. Gornja konstrukcija bi u tipološkom smislu odgovarala strukturi bazilike. Tri razdvojena broda povezuje zajednička priprata na zapadu iz koje se ulazi u srednji i južni brod. Na istoku su tri oltarska prostora sa polukružnim apsidama i časnim trpezama, s tim što se u najvećoj središnjoj nalaze kivorij/→ ciborijum i zidana sjedišta, u čijoj sredini je postolje za episkopski prijesto sa tri pristupna stepenika, dok su sjeverno i južno upisane dvije uzane, male apside sa časnim trpezama. Oltarski prostori su bili odvojeni od naosa parapetnim pregradama, a samo se u središnjem brodu sa zapadne strane nastavlja ograđen pravougaoni prostor, sa predikaonicom ispred. Zidana sjedišta se pružaju duž zidova u svim brodovima i priprati. U sjevernom brodu, ispod oltarske pregrade je otkriven četvorougaoni bazen krstionice. U sjevernom dijelu priprate je ozidana grobnica od kamena. Kameni namještaj je bogato dekorisan u preromaničkom stilu sa karakterističnim tročlanim prepletom. Ikonostas, kivorij i predikaonica su naknadno dodati. Na gornjoj gredi ikonostasa je natpis od koga su sačuvani djelovi. Na početku, sa lijeve strane, na grčkom se pominje ime Petar, koji je vjerovatno ktitor crkve, a sa desne strane, na kraju, na latinskom se spominje Arhanđeo Mihailo kome je crkva posvećena. U svim arhitektonskim ostacima na lokalitetu konstatovane su antičke spolije, koje potiču najvjerovatnije sa ruševina Dokleje (→ Duklja). Crkva je zidana od lomljenog kamena i omalterisana, a malo tanke opeke i sige je korišćeno za izvođenje kalote. Spoljne dimenzije su sa pripratom oko 16 m, širina do 12 m, sa nepravilnim dijagonalama u tlocrtu. Srednji brod sa apsidom ima svojstvo potpunog hrama namijenjenog obredima u katedralnoj crkvi, južni brod je vjerovatno služio za redovne obrede, a sjeverni sa krstionicom i sa posebnim spoljnim ulazom za krštavanje. Oko crkve nema groblja. Raspoznaju se tri faze upotrebe crkve – u početku je oltarska pregrada bila vjerovatno drvena, potom je izgrađena kamena oltarska pregrada, kivorij i predikaonica, da bi na kraju oltarska pregrada i kivorij bili oboreni i od njih načinjen novi pod, a krstionica nije obnovljena na starom mjestu. Analogije se mogu naći u Crkvi Svete Marije od Rijeke u → Kotoru, Crkvi u Popama kod Novog Pazara, „bazilici” A na Jelici i nizu „bazilika” u unutrašnjosti Dalmacije i u Noriku. Crkva je sagrađena vjerovatno oko polovine IX v. i traje do prve četvrtine X vijeka. Skup građevina, odnosno dvorac ili upravno središte, na vrhu utvrđenja (Pazarište) ima četvorougaonu osnovu, dimenzija oko 70 x 70 m, sa dvorištem u sredini. Tokom istraživanja su konstatovana tri objekta, koja su imala komunikaciju sa dvorištem. Naseobinski slojevi nijesu utvrđeni. Otkriveno je malo pokretnih nalaza – fragmenti keramike, → nakit, oružje, oruđe. Kremeno oruđe, rimski novčić i eventualno pršljenci upućuju na postojanje starijih slojeva iz praistorijskog i rimskog doba. Fragmenti kuhinjske keramike ukrašeni valovnicom, tri naušnice (sa četiri jagode, ukazuje na uticaje sa sjevera iz južne Panonije i Podunavlja do Timoka), kopča sa konjičke opreme (iz Bugarske), jezičak za kaiš ostruge (romejski uticaj), djelovi pancirne košulje, nož i perle od staklene paste su hronološki opredijeljeni od druge polovine IX do prve polovine X v., dok se neke amfore datuju u X–XII vijek. Na osnovu → ostave sa parom naušnica nađenih u kuli i djelova ratničke opreme, kao i nakita u sloju zaključuje se da se život na Gradini prekinuo nasilno, u nekom osvajačkom pohodu. Dvor sa pridvorskom crkvom je sagrađen u IX v. i okružen utvrđenjem, možda naknadno podignutim, a svakako naknadno utvrđivanim, koji se već sredinom X v. ne koristi. Martinićku gradinu pojedini autori identifikuju kao Lontodoklu (grč. τὸ Λοντοδόκλα) ili Novigrad (grč. Νουγράδε). To su dva od tri „stara/velika naseljena grada” u zemlji Diokleji, koja su nabrojana u tzv. De administrando imperio (948–952), djelu cara Konstantina VII Porfirogenita (913–959). Pomen imena Petar na oltarskoj pregradi i stilske odlike natpisa dovode se u vezu sa olovnim bulama/pečatima (→ Srednjovjekovni pečati), hronološki okvirno opredijeljenim u X vijek. Na jednom pečatu, otkrivenom i opisanom u XIX v., pominje se arhont Dioklije Petar. Drugi pečat je nedavni slučajni nalaz sa lokaliteta → Oblun, sa natpisom „Gospode spasi slugu tvojeg Petra”.