Vranjaj, višeslojni arheološki lokalitet, pećina u ataru sela Žlijebi, ispod istoimenog vrha, nedaleko od izvora Dizdarica, na području Herceg Novog. Nalazi se na 1.239 mnv. Ulaz u pećinu, širine 12 m, okrenut je ka jugozapadu, a visina njenog svoda varira, između 4,8 m (ulaz) i 6,2 m (unutrašnjost). Duboka je približno 30 m i podijeljena u nekoliko dvorana. Arheološka iskopavanja sprovedena su 1982–1983. godine. Istražene su četiri sonde ukupne površine od 63 m². Arheološki nalazi su raznovrsni: ostaci peći, pepelišta, grnčarija, alatke i odbici od kremena i kosti, djelovi → nakita, ljušture puževa, školjke, neobrađene životinjske kosti. Konstatovan je i jedan recentan dječiji grob. Kulturni sloj, prosječne debljine između 1,3–1,5 m, sastoji se od šest stratuma grupisanih u tri kulturna, odnosno hronološka horizonta, koji su nastali u razdoblju od → neolita do razvijenog → bronzanog doba (Vranjaj I–III). Najstariji nalazi pripisuju se neolitskim zajednicama (Vranjaj Ia i Ib), koje su pećinu koristile kao povremeno stanište za lovce i stočare. Otkriveni malobrojni materijal ukazuje na njihovu povezanost sa pripadnicima kulturnih grupa impresso-cardium starijeg neolita, Danilo kulture srednjeg i Hvar–Lisičići kulture mlađeg neolita Istočne jadranske obale i njenog zaleđa. Naredni horizont karakterišu grnčarija i drugi nalazi nastali krajem eneolitskog perioda i početkom ranog bronzanog doba, koji se u etnokulturnom pogledu povezuju sa jadranskim tipom ljubljanske kulture (Vranjaj IIa) i cetinskom kulturom (Vranjaj IIb). Najmlađa grnčarija (Vranjaj III) potiče iz ranog i razvijenog bronzanog doba, kada su pećinu naseljavali pripadnici regionalne kulturne grupe, koju pojedini autori povezuju sa tzv. dinarskom kulturom. Analogni arheološki nalazi otkriveni su u pećinama Gudnja (Hrvatska), → Odmut, → Brštanica, → Spila, potkapini → Crvena stijena, u naselju → Kremeštice, → Beran krš i dr.