Leksikon likovne umjetnosti Crne Gore

Budva, mozaik, anonim (I–II v.). Podni mozaik potiče iz građevine otkrivene ispod recepcije starog Hotela „Avala”, u neposrednoj blizini rimske nekropole. Podignuta u drugoj polovini I ili početkom II v., bila je u funkciji do IV v. Sačuvana arhitektura, sa ostacima hipokausta, ne omogućava precizno definisanje funkcije zgrade. Pretpostavlja se da je u pitanju villa urbana, ali da se može raditi i o gradskim termama. Sa jugoistočne strane vile otkriven je fragment zida prostorije, dimenzija 9,10 x 7,80 m, za koju se pretpostavlja da je bila dio arhitektonskog kompleksa sa vilom. U ovoj prostoriji pronađen je podni mozaik. Mozaik, dimenzija 6,20 x 5,20 m, oivičen je crnom bordurom širine između 10 i 12 cm. Između bordure i zida prostorije je polje širine 1,15 m, izrađeno bijelim teserama. Unutar centralnog polja predstavljene su figure morskih životinja. U cjelini je sačuvana predstava delfina, a fragmentarno figura fantastične morske nemani, sa glavom i prednjim dijelom tijela zmaja i repom zmije. Ostale figure su oštećene i vidljivi su samo njihovi fragmenti – djelovi morskih zmija, predstava krokodila kome nedostaje glava i dr. Centralno polje mozaika jako je oštećeno. Osnova mozaičkog poda urađena je u tehnici opus tesallatum, od tesera bijele, dok su figuralne predstave izvedene od tesera crne boje. Leđna peraja i usta delfina izvedena su teserama crvene boje. Budvanski mozaik ima najbliže analogije sa mozaikom u termama u Ostiji, na kome je predstavljen trijumf boga Neptuna. Datuje se u drugu polovinu I i početak II v. Mozaik je izložen u Muzeju grada Budve.