Đurđevi stupovi, srednjovjekovni arheološki lokalitet, Manastir Svetog Đorđa u Beranama. Od nekadašnjeg manastirskog kompleksa danas postoji samo crkva, koja je okružena zdanjima novijeg vremena, vladičanskim domom smještenim u nekadašnjoj prvoj osnovnoj školi u Vasojevićima, i još nekoliko objekata podignutim tokom XX vijeka. Na osnovu natpisa nad grobom ktitora zna se da je Crkva Svetog Đorđa zadužbina župana Stefana Prvoslava (druga polovina XII – prva polovina XIII v.), sina velikog župana Tihomira, najstarijeg Nemanjinog brata, ali se ne zna vrijeme njenog podizanja. Natpis je ispisan na sloju živopisa iz XVI v., u vrijeme ponovnog oslikavanja crkve, ali se, s dobrim razlozima, vjeruje se da je ponovljen sadržaj starijeg natpisa (treća decenija XIII v.) sa istog mjesta. Prvobitni hram je imao krstoliku spoljašnjost u gornjem pojasu, a uz istočni i zapadni travej dvostepene krovove od kojih su niži pokrivali prislonjene lukove, a viši središnji poluobličasti svod. Nad centralnim dijelom postojala je kvadratna, niska kupola, slična onoj na → Crkvi Sv. Đorđa u Podgorici. U drugoj građevinskoj fazi prvobitni krstoliki oblik se gubi, kada su gornji djelovi bočnih traveja nadzidani, a ovo nadziđivanje se jasno uočava u opusu spoljašnjih fasada crkve. Nad centralnim dijelom podignuto je kvadratno postolje, na kojem je izgrađena postojeća osmostrana široka kupola. Naos crkve osvijetljen je prozorima postavljenim u centralnom traveju, po jedan jednodjelni uz tjeme poprečnog svoda, na obje strane. Jačoj osvijetljenosti naosa doprinose prozori na kupoli. Danas ima osam jednodjelnih i lučno zasvedenih рrozora na tamburi, a vjerovatno su postojali i na prvobitnoj kupoli, slično rješenjima crkava toga doba (→ Crkva Sv. Petra i Pavla u Bijelom Polju i Crkve Sv. Luke u → Kotoru). Istovremeno sa podizanjem osmostrane kupole, ako ne po osnivanju Budimljanske episkopije, dozidana je i priprata koja se sastoji od pravougaone prostorije, iste širine kao i naos, i dvije jednovremeno građene kule koje polovinom zalaze u prostor priprate, dok drugom polovinom širine izlaze iz gabarita starog zdanja. Kule su kvadratnog oblika sa vratima okrenutim u prostor priprate. Imaju dva sprata, s tim da prostor koji je nadzidan pripada vremenu izgradnje kule zvonika, koja se nalazi u središnjem prostoru između njih. Sjeverna kula sa dvije niše služila je kao kapela, dok se u južnoj nalazi stepenište za izlaz na sprat. U vrijeme preoblikovanja zapadnog dijela crkve, zidovi bočnih kula su izravnati, između njih su raspeti dvostruki rasteretni lukovi na istočnoj i zapadnoj strani. Na lukovima su oslonjeni zidovi novog zvonika, a jednovremeno su nad bočnim odjeljenjima dozidani spratovi. Odjeljenje na južnoj strani služilo je kao kapela koja je imala nišu na istočnoj strani. Na sprat se ulazilo drvenim stepeništem izgrađenim u južnoj kuli. Zvonik je imao tri sprata sa drvenim međuspratnim konstrukcijama. Na posljednjem spratu, zasvedenom kupolom, otvoren je na svakoj strani po jedan dvodjelni prozor. Prilikom konzervatorskih radova na zvoniku crkve uočene su uzidane kamene ploče sa zapisima, koji uglavnom pripadaju XIV vijeku. Nova spoljna priprata pravougaone osnove dozidana je kasnije na zapadnoj strani. Pored glavnog ulaza na zapadnoj strani, crkva je imala ulaz i na južnom zidu. Priprata je osvijetljena prozorom ostavljenim u pročelju zapadne fasade. Konstrukcija spoljne priprate danas ima poluobličaste i poprečne svodove izgrađene uz bočne zidove, dok se u središtu nalazi podužni svod istog oblika. Konstrukcija svodova je izgrađena naknadno rađenim poprečnim nosačima, kojima su djelimično prekrivene freske datovane u XIV vijek. Sama arhitektura spoljne priprate nema obilježje stila, pa je datovanje izvršeno na osnovu djelova sačuvanog živopisa. Prva arheološka istraživanja vršena su 1990. oko apside i na južnoj strani crkve. Tom prilikom otkriveni su temelji, vjerovatno ranohrišćanske → bazilike, a na sjevernoj strani ostaci zidova nekadašnje porte. U toku istraživanja otkriveno je preko 200 grobnih cjelina, u kojima nijesu pronađeni grobni prilozi. Tokom 2008. nastavljena su istraživanja na sjevernoj strani crkve radi statičkog učvršćivanja temelja. U ovoj kampanji ubicirani su konaci i otkriveno je oko 50 samostalnih grobnih ukopa i 6 porodičnih grobnica. U grobovima uz pokojnike nijesu pronađeni grobni prilozi, zbog čega nije bilo mogućnosti da se izvrši njihovo datovanje. Prilikom iskopavanja poprečnih rovova za postavljanje armirano-betonskih zatega, ispod poda crkve, u južnom pjevničkom prostoru nađena je ostava srebrnog novca, koja pripada XVII vijeku. Početkom 2022. vršena su arheološka istraživanja na zapadnoj strani crkve. Tom prilikom otkriveni su ostaci dva nezavisna objekta i sjeverni dio velike trpezarije sa magacinom i kuhinjom. Objekat I se nalazi na krajnjoj sjevernoj strani kompleksa, dimenzija 8,2 x 8,8 m, a svojom dužom stranom pruža se pravcem istok–zapad, tako da zatvara prilaz kompleksu sa sjeverne strane. Objekat II se nalazi na oko 1,9 m zapadno od objekta I. Očigledno je da se radi o kuli, dimenzija 4,2 x 4,2 metara. Zidovi objekta, široki 0,65 m, rađeni su od kvadratno tesanih kamenih blokova, postavljenih na uglovima i priklesanih blokova, spojenih krečnim malterom sa sitnijim rječnim agregatom. Trpezariju sa kuhinjom čini zaseban objekat, dimenzija 32,2 x 10 metara. Objekat je rađen od djelimično priklesanih kamenih blokova, slaganih u dosta pravilne horizontalne redove, spojene krečnim malterom. U objektu se jasno izdvajaju dvije prostorije: veća, dimezija 8,4 x 7 m, i manja, 4 x 4 m, koja predstavlja kuhinju sa konstrukcijom velike peći u centralnom dijelu prostorije. Indikativan je pokretni materijal pronađen u izdvojenom pravougaonom objektu, koja se nalazi na sjevernom dijelu platoa, koji bi mogao pripadati XV–XVI vijeku. Preovlađuju fragmentovane braon-zelenkasto gleđosane zdjele na stopi i jedan krčag, ukrašen bjeličasto žutom gleđi, koja se sliva od grla do osnove suda. Na preostalom prostoru i u objektima otkriven je pokretni materijal iz osmanskog perioda i vremena Kraljevine Jugoslavije.