Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU), najviša naučna i umjetnička ustanova u Crnoj Gori, od posebnog nacionalnog i državnog interesa, sa sjedištem u Podgorici. Osnovana je kao Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore 1971. u Titogradu, a od 1976. funkcioniše pod sadašnjim nazivom. Godine 1975. u okviru Odjeljenja društvenih nauka formirana je Komisija za arheologiju, koja od početka 1980-ih radi pod nazivom → Odbor za arheologiju. Osnivanjem Odjeljenja humanističkih nauka, Odbor prelazi pod njegovu ingerenciju 2013. godine. Akademija je realizovala više nacionalnih i međunarodnih projekata iz domena arheologije, od kojih su bili najznačajniji: „Arheološko rekognosciranje teritorije Crne Gore”, „Tragovi ilirske kulture na tlu Crne Gore”, „Arheološka istraživanja antičke → Duklje”, „Problemi prvobitnog naseljavanja čovjeka na teritoriji Crne Gore, izučavanje kulture čovjeka u kamenom dobu”, „Arheološka istraživanja paleolitskih stanica na tlu Crne Gore”, arheološka istraživanja praistorijskog lokaliteta → Mališina stijena. Organizovani su i naučni skupovi, odnosno okrugli stolovi iz oblasti arheologije: „Duhovna kultura Ilira” (Herceg Novi, 4–6. novembar 1982), „Sadašnji trenutak arheološke nauke u Crnoj Gori” (Podgorica, 31. oktobar 1995), „Arheološka baština Crne Gore” (Podgorica, 14. novembar 2017) i „Stanje i razvoj arheologije u Crnoj Gori” (Podgorica, 14. februar 2025). Izdavačka djelatnost Akademije koja se odnosi na arheološku problematiku, samostalno ili u suizdavaštvu, obuhvata više monografskih i serijskih publikacija, kao i zbornika radova, među kojima se izdvajaju: Kulturna baština Balkana i seizmički problemi: radovi sa simpozijuma, Budva 15. i 16. IV 1982, ur. → Pavla Mijovića (1983), Zaštita spomenika kulture Crne Gore: radovi sa savjetovanja, Titograd, 27. maj 1986. i 8–9. oktobar 1987. godine, ur. Pavla Mijovića (1992), Glasnik Odjeljenja umjetnosti 11/1992. i 14/1995. (tema brojeva „Umjetnost i arheologija”, ur. Pavle Mijović), Duklja: projekat arheološka istraživanja, konzervacija i prezentacija autora → Čedomira Markovića, → Jovana Martinovića, → Milana Pravilovića i → Mitre Cerović (1997), Pećina Vranjaj: preistorijsko stanište iznad Herceg-Novog → Ilije Pušića (1999), Martinići: ostaci ranosrednjovekovnog grada → Vojislava Koraća (2000), Preromanička umjetnost na tlu Crne Gore Ilije Pušića (2006), Crkve i manastiri basena Skadarskog jezera Aleksandra Čilikova (2012), Crvena Stijena in Cultural and Ecological Context: Multidisciplinary Archaeological Research in Montenegro ur. → Roberta Vejlona (2017), Leksikon likovne umjetnosti Crne Gore t. 1 i 2 ur. Nika Martinovića (2021), Istorija umjetnosti Crne Gore t. 1 i 2 ur. Aleksandra Čilikova (2021), Antički kultovi na tlu Crne Gore → Dejana Gazivode (2023). Pored navedenog, naučni i stručni članci o crnogorskom arheološkom nasljeđu publikovani su u Glasniku Odjeljenja društvenih nauka i Glasniku Odjeljenja humanističkih nauka (→ Časopisi o arheologiji). Vizuelna umjetnica Anka Burić realizovala je u CANU likovnu izložbu „Otisak vremena: stećci u Crnoj Gori”, koju je pratio istoimeni katalog (2024).