Crkva Sv. Tome u Kutima, sakralna građevina na lokalitetu Crkvina u Presjeci iznad Kutskog polja u Zelenici u Herceg Novom. Arheološka istraživanja ostataka crkve manjeg obima su obavljena 1959, kada su pronađeni fragmenti jednog lonca, djelovi crkvenog namještaja – kamenog ikonostasa, veća količina fragmenata fresaka (→ Srednjovjekovno zidno slikarstvo) i jedan grob sjeverno od ulaza u crkvu. Crkva je jednobrodna građevina sa spolja četvrtastom, a unutra polukružnom apsidom na istoku i ulazom na zapadu, unutrašnjih dimenzija 3,15 x 5,8 m. Zidovi su razuđeni kombinacijom niša i pilastara, koji su nosili potporne lukove svoda i dijelili naos na tri traveja, a u oltarskom prostoru dvije niše su predstavljale proskomidiju i đakonikon. Spoljna platna su raščlanjena lezenama. Na osnovu nekih nalaza i analogije sa identičnim rješenjima Crkve Svetog Mihaila u Stonu u Zahumlju, srednji travej je bio nadvišen slijepim kubetom, dok su nad istočnim i zapadnim travejom mogli biti rudimentarno izvedeni krstasti ili poluobli svodovi. Pod u oltarskom prostoru je viši za 20 cm. U središnjem dijelu apside je otkrivena polomljena časna trpeza. Među pronađenim djelovima kamene oltarske pregrade je parapetna ploča, isklesana od lokalnog mermera, dimenzija 85 x 80 x 12 cm. U centralnom polju, u plitkom reljefu je prikazana simbolična predstava sa ranohrišćanskom temom. Scenu čini u sredini veliki krst, ukrašen tročlanim prepletom i proširenih krakova, ispod kojih su u slobodnom prostoru ukomponovani dva orla raširenih krila, glava okrenutih ka krstu i po jedan anđeo sa strane, koji se poluraširenih krila blago priklanjaju krstu. Na gornjoj gredi, u navojima tročlanog prepleta, naizmjenično se smjenjuju životinje smjelih pokreta, lav povijenog repa, zabačene glave i orao u profilu. Fragmenti fresaka Crkve Sv. Tome su brojni i usitnjeni, slikanje je izvedeno preko omalterisanih zidova na tankom sloju maltera, koji mjestimično sadrži tucanu opeku. Djelimično su sačuvana dva veća lika, dva manja lika iz scena, fragmenti sa djelovima tijela, odjeće, bordure, ornamentike tkanina odeždi i slova azbuke ili alfabeta u vertikalnoj signaturi. Od boja dominiraju svijetli oker, smeđa, maslinastozelena, sivoplava, plava do zagasito zelene, tamnocrvena. Likovi su izvedeni u vještoj kolorističkoj modelaciji inkarnata uz upotrebu sjenki i jedan „impresionistički” manir, osim dva manja lika ostvarena u siromašnijoj tehnici. Živopisanje u dvije različite tehnike je uobičajeno u crkvama pod romejskim uticajem tokom XI i XII vijeka. Lijepi likovi su dati en face, oči su široko otvorene, pogled je sugestivan i prodoran, upućen ka posmatraču. Osobenom likovnom obradom, u kojoj postoje najave stila doba Komnina, izražen je unutrašnji nemir, strogost, dodirnut je duhovni svijet savremenog asketizma i odricanja od ovozemaljskog, karakteristično za slikarstvo iz monaških centara Istoka. Određene sličnosti sa freskama Crkve Sv. Tome zapažaju se u fragmentima nađenim u Crkvi na Paniku kod Bileće, freskama u Manastiru Sv. Luke u Fokidi, Dubrovačkoj katedrali i Crkvi Sv. Nikole na Koločepu. Podizanje i ukrašavanje, vrlo moguće pridvorske, Crkve Sv. Tome u župi Dračevici u kneževini Travuniji se opredjeljuje u poznu predromaniku i to, najvjerovatnije, posljednju četvrtinu XI vijeka. U Kutima je, nedaleko od Crkve Sv. Tome, još jedan ranoromanički lokalitet kod Crkve Sv. Andreja Prvozvanog. Za njeno zidanje su korišćene spolije sa neke starije crkve, a izdvajaju se dva dekorativna elementa preromaničke plastike iz IX vijeka. U Kutima je otkrivena → Evropa na biku, kamena skulptura iz rimskog perioda, dok se u → Glogoviku nalazi tumul i srednjovjekovna Crkva Sv. Đorđa sa grobljem.