Antički izvori, pisani dokumenti antičkih istoriografa i pisaca. Antički izvori pokazuju da je teritorija današnje Crne Gore veoma rano ušla u sferu interesovanja grčkih istoriografa i pisaca, tako da već iz kraja IV v. p. n. e. potiče vijest o → Budvi, kao najstarijem zabilježenom naselju na ovoj teritoriji. Istovremeno, za ove krajeve vezani su i pojedini navodi iz grčke mitologije, među kojima je posebno zanimljiva ona, koja govori o dolasku tebanskog heroja → Kadma sa ženom Harmonijom u Iliriju. Već od IV v. p. n. e. kod pojedinih grčkih istoriografa i pisaca nailazi se na oskudne vijesti o teritoriji današnje Crne Gore. Tako je u djelu Periplus (starogrč. Περίπλους) dat prikaz plovidbe duž obala Mediterana sa oskudnim podacima o dijelu južnojadranske obale. Ovo djelo je pogrešno pripisivano grčkom piscu Skilaku iz Karije, jer je utvrđeno da imenovani ne može biti njegov autor, već da ga je napisao anonimni grčki geograf poznat kao Pseudo-Skilak (IV v. p. n. e.). Pri tome je važno napomenuti da se u pomenutom Periplusu nalaze podaci o obali koja ulazi u sastav današnje Crne Gore, o ilirskim plemenima, naseljima i lukama, kao i o dužini plovidbe između njih. Jedno antičko pjesničko djelo, zvano Argonautika (starogrč. Ἀργοναυτικά), pisca Apolonija Rodskog iz III v. p. n. e., govori o Bokokotorskom zalivu kao o „modro-dubokoj ilirskoj rijeci”, pominjući grobove Kadma i Harmonije, locirane uz tu rijeku. Krajem III i početkom II v. p. n. e. teritorija današnje Crne Gore ulazi u fokus interesovanja Rimske republike u cilju ekspanzije na Balkanu, pa najtačnije podatke o vremenu prvog i drugog ilirsko-rimskog rata daje romanizovani Grk Polibije u svom djelu Istorije u II v. p. n. e. Grčki geograf Agatarhid sa ostrva Knida iz II v. p. n. e. spominje prirodnu katastrofu izazvanu najezdom žaba, koja je natjerala djelove autarijatske zajednice da se isele prema istoku i jugu krajem IV v. p. n. e. Grčki geograf Avgustovog doba, Strabon sa Ponta (I v. p. n. e. – I v.), u spisu Geografika (starogrč. Гεωγραφικά) daje geografske i etnografske karakteristike današnjeg Crnogorskog primorja sa većom tačnošću nego njegovi prethodnici. Arijan u početnom dijelu Anabaze (starogrč. Ἀνάβασις), iz prve polovine II v., spominje Autarijate. Apijan je u II v. napisao djelo Romaika (starogrč. Ρωμαϊκά) u 24 knjige, od kojih deveta knjiga, pod nazivom Ilirika, predstavlja jedan od najznačajnijih izvora za taj period. U istom vijeku Klaudije Ptolemej u svom opširnom djelu Geografija (starogrč. Γεωγραφιϰὴ ὑφήγησις) daje opis primorja i unutrašnjosti, navodeći relativno tačne geografske koordinate, koje uz priložene geografske karte, predstavljaju jedan od najvažnijih izvora iz antičkog perioda. Pored grčkih, brojni su i rimski pisci koji pišu o Iliriku. Među njima najviše podataka pruža Tit Livije (I v. p. n. e. – I v.), Avgustov savremenik, pisac rimske istorije pod nazivom Ab Urbe Condita. Plinije Stariji (I v.), u svom obimnom djelu Naturalis historia, govoreći uopšteno o etnografiji i geografiji, istovremeno određenim redom nabraja gradove i plemena u primorskom pojasu jugoistočnog dijela rimske provincije → Dalmacije. Potom, gotovo da nedostaju podaci o Crnoj Gori, budući da se tri vijeka na ovoj teritoriji nijesu dešavali neki prelomni događaji. Uskoro nastupa prodor varvara i seoba naroda, u okviru kojih se mijenja ne samo politička situacija već i socijalno-ekonomska i etnografska struktura tadašnjeg stanovništva, pa se prve vijesti o ovim krajevima pojavljuju tek krajem VII v., kada anonimni ravenski kosmograf (VII v.) saopštava dosta oskudne podatke, ne navodeći kontinuitet razvoja tokom tih vjekova.