Alata (lat. Alata, Aleta, Halata), antičko naselje za koje se pretpostavlja da se nalazilo u Bjelopavlićima. Pominje se u antičkim izvorima, → itinerarima, Antoninovom itineraru (III–IV v.) i Pojtingerovoj karti (IV v.) i u djelu anonimnog ravenskog kosmografa (VII v.), kao jedna od stanica na rimskom putu Narona – Skodra, koji je prolazio kroz unutrašnjost Crne Gore (→ Antičke komunikacije). Precizno ubiciranje Alate, kao i jednog broja drugih naselja koja se navode duž trase ovog puta, još uvijek predstavlja neriješen problem. Dosadašnji pokušaji da se analizom izvora i uočenih tragova na terenu precizno utvrdi, prije svega, trasa puta, a zatim i položaji naselja, nijesu doveli do konačnog razrješenja. Među naučnicima je prisutna nedoumica da li naselje pod imenom Alata treba tražiti oko današnjeg Danilovgrada ili → Spuža (→ Bjelopavlići).
Literatura: A. Evans, Antiquarian Researches in Illyricum I, Westminster, 1883; K. Miller, Itineraria romana, Stuttgart, 1916; C. Praschniker, A. Schober, Archäologische Forschungen in Albanien und Montenegro, Wien, 1919; Д. Гарашанин, М. Гарашанин, „Црна Гора у доба Римског царства”, Историја Црне Горе, I, Титоград, 1967, 169–172; P. Mijović, „Alata – Ribnica – Podgorica”, Starinar, XV–XVI, 1964–1965, 1966, 69–93; П. Мијовић, М. Ковачевић, Градови и утврђења у Црној Гори, Београд–Улцињ, 1975; P. Mijović, Od Dokleje do Podgorice, Cetinje, 1998; Г. М. Самарџић, „Римска комуникација Sallunto–Bersumno–Scodra”, Зборник радова Филозофског факултета, Приштина, 47–4, 2017, 63–77.
Č. Marković