Botanički leksikon Crne Gore
Ovo je preliminarno web izdanje leksikona. Sva prava vezano za sadržaj članaka i ilustracije zadržava CANU. Slijedi slučajno odabran članak iz Leksikona.
Ilex aquifolium L.
Ilex aquifolium L. (fam. Aquifoliaceae), božikovina, zelenika, vječnozeleni grm ili oniže drvo, sa sjajnim, tvrdim, kožastim, tamnozelenim listovima, bodljastih i talasastih ivica. Cvjetovi su blijedožuti, u gustim, okruglastim cvastima u pazusima listova. Iako sadrže elemente oba pola, funkcionalno su jednopolni, a biljke su dvodome. Plod je crvena sjajna koštunica, veličine graška, koja se i tokom zime zadržava na biljci. Upravo zbog te osobine, ali i lakog oblikovanja, postala je cijenjena u hortikulturi. Iz nje je izveden veći broj kultivara. U prirodi pretežno raste u donjem spratu bukovih i bukovo-jelovih šuma. Kod nas je prilično rijetka i uvrštena je na listu zakonom zaštićenih vrsta. U narodnoj medicini se koriste listovi božikovine. Plodovi su otrovni.
Lit.: Josef Rohlena, Conspectus Florae Montenegrinae, Praha, Preslia, 20–21, 1942, str. 123. Jovan Tucakov, Lečenje biljem, Beograd, Rad, 1984, str. 672. Čedomil Šilić, Atlas drveća i grmlja, Sarajevo, Svjetlost, 1988, str. 143. Emilija Vukićević, Dekorativna dendrologija, Beograd, Šumarski fakultet, Univerzitet u Beogradu, 1996, str. 488–489. Slavoljub Tasić, Katarina Šavikin & Nebojša Menković, Vodič kroz svet lekovitog bilja, Beograd, Alexandria, 2009, str. 54. Danka Caković & Danijela Stešević, Katalog vaskularne flore, Tom II, Podgorica, CANU, 2021, str. 419. Vukić Pulević, Građa za fitonimiju Crne Gore, Cetinje, Podgorica, Fakultet za crnogorski jezik i književnost, JU Narodna biblioteka „Radosav Ljumović”, 2021, str. 436.
Izv.: Službeni list Republike Crne Gore, br. 76/06, Rješenje o stavljanju pod zaštitu pojedinih biljnih i životinjskih vrsta, Podgorica, str. 2.
D. Stešević