Gurdić, ostaci srednjovjekovne crkve i samostana Sv. Franja u južnom predgrađu Kotora neposredno uz gradske zidine i Južna gradska vrata. U samoj crkvi i oko nje formirano je gradsko groblje. Samostanski kompleks je bio opasan zidovima, koji su na jugu imali ulaznu kapiju sa dvije kule. Lokalitet je otkriven 1954. prilikom početka izgradnje zgrade nove Pošte. Ustanovljeno je da se radi o crkvi i samostanu Sv. Franja, koje je 1288. podigla Jelena Anžujska, udovica srpskog kralja Stefana Uroša I (1243–1276). Vijest o gradnji samostana nalazi se u djelu Illiricum sacrum (1800). O izgradnji i istoriji samostana nema mnogo podataka sve do 1657, kada je porušen po nalogu vanrednog kotorskog providura Jerolima Batalje. Povod za rušenje je bila opasnost od turskog napada na Kotor za koji su se pripremale obije strane. Razlog za ovu odluku je bila blizina samostana gradskim zidinama. Odluka se pokazala dobra, jer su se Osmanlije poslije neuspjele opsade povukli. Godine 1668. franjevci su sagradili novu crkvu i samostan unutar gradskih zidina. Arheološka istraživanja su obavljena u periodu od 1954. do 1956. godine. Tada su otkriveni temelji i dio zidova velike crkve i dvije kapele, kao i grobovi na cijelom prostoru. Crkva Sv. Franja predstavlja jednobrodnu građevinu, većih dimenzija 21 x 8,5 m, sa orijentacijom istok–zapad i kapelom na sjevernoj strani, koja ima iznutra polukružnu, a spolja trostranu apsidu. Oltar crkve je na istočnoj strani i u osnovi ima oblik kvadrata. Naos crkve je podijeljen na dva dijela tankim poprečnim zidom u kome je ostavljen prolaz. Zidovi su rađeni od krupnih kamenih tesanika. Južno od crkve otkriveni su zidovi samostanskog dvorišta – klaustra, koji je zauzimao centralni dio kompleksa. Dalje prema jugu se nalazio kompleks samostanskih zgrada. Prostor u crkvi je ispunjen grobnicama, koje su se sukcesivno formirale oko nje, klaustra i samostanskih zgrada. Kako su s pravom ocijenili stručnjaci koji su se bavili ovim lokalitetom, ovo je bio Campo santo srednjovjekovnog Kotora i jedino sačuvano groblje tog perioda na Jadranu. Arheološkim istraživanjima, obavljenim 1987, otkriven je ostatak samostanskih zgrada i temelji kule na ulaznoj kapiji. Između objekata u prolazima su, takođe, otkriveni grobovi sa nadgrobnim pločama. Kompleks nije otkriven u prvobitnim gabaritima. Zidovi objekata i dalje se nastavljaju ispod nasipa pored savremenog objekta. Zidovi gravitiraju prema lokalitetu Opatije Sv. Petra na → Šuranju. Hronološka odrednica i veza ova dva lokaliteta bila bi imperativ za dalja istraživanja. Poseban značaj ovog lokaliteta čine sačuvane grobnice koje su predstavljale gradsko groblje srednjovjekovnog Kotora u toku tri i po vijeka života samostana. Otkriveno je ukupno 225 grobnica, uglavnom bez grobnih priloga. U samoj crkvi se po jedna grobnica nalazila u oltaru i u horskom prostoru, a ostale u prostoru za vjernike. Kapelica Sv. Katarine, koja je dozidana uz veliku crkvu (prvi put spomenuta 1336.), jedini je sačuvani spomenik koji je podigla kotorska porodica Buća. Grobovi ispunjavaju prostor oko crkve i hodnike klaustra, a isto tako se formiraju posebne grobne skupine, odvojene pregradnim zidićima. Nadgrobne ploče su položene u ravni poda, iako podovi svih prostorija nijesu u istom nivou. Dvije ploče sa natpisima su ugrađene u zidiće, što može značiti da su premještene sa nestalih grobnica. Natpisi br. 50 (SEPVLTURA.MEDO.E.SU.E.I) i br. 137 (S DE MICHO SPICA) vjerovatno su najstariji. Ovaj posljednji je pripadao poznatom kotorskom trgovcu srebrom, koji je kotorske zlatare snabdijevao ovim plemenitim metalom iz rudnika → Brskovo i drugih rudnika srednjovjekovne Srbije. Na nadgrobnim pločama često se nalaze natpisi ili grbovi, ili i jedno i drugo. Iako uvijek kratki, natpisi određuju uglavnom: ime, zanimanje i datum smrti vlasnika groba ili datum izrade groba. Najstariji nosi datum iz 1372, a najmlađi se približava rušenju crkve i nosi datum 1657. godine. Posebnu umjetničku, istorijsku i heraldičku vrijednost ovog lokaliteta čine grbovi na pojedinim grobnicama. Grobovi plemića na svojim grbovima nose lavove, bikove, zmajeve, kao simbole svojih moći i zasluga. Neke od poznatih porodica su Drago (Dragonis) sa zmajem na štitu, Bizanti sa lavom i Bolice sa bikom. Međutim, uz plemićke, nalaze se i grbovi mnogih zanatlija koji su ih ukrašavali simbolima svojih zanata. Znamenja njihovih zanimanja često su stavljana u okvir štita, što je karakteristika plemićkog grba. Najbolji primjer je grb kovača sa čekićem i nakovnjem u štitu, a koji se pripisuje legendarnom Novaku kovaču, opjevanom u narodnim pjesmama. Zmija u ruci na grobu Petri Sancho je znak apotekara. Amblem čarapara Stephana de Pietro, osim predstave dugačke čarape, ima i zanimanje unijeto u natpis. Na grobu Radosava Medojevića su uklesane makaze, kao znak krojačkog zanimanja. Još jedan grob sa makazama ima samo uklesano slovo F, što je dovoljno da se u tom slovu prepozna izvjesni Franjo krojač. Tu su još zlatari, maranguni, moreplovci i ratnici. Sva ova znamenja sačuvana na grobnicama: grbovi, imena, simboli, godine, titule daju neiscpnu materiju za proučavanje jednog perioda života Kotora, koje možemo nazvati njegovim „zlatnim dobom”, kada je grad imao svoju samostalnost.