Bogorodica Ratačka (prvobitno Sveti Mihailo), srednjovjekovni manastir na rubu isturenog rta po kome je i dobio ime Ratac (De Retez, Reteza, Rotoz, Rotozio, Rotezzo), na oko 3 km od Bara. Opat Gvalterius (abbas, abate, ava) prvi je crkveni velikodostojnik pomenut u istorijskim spisima benediktinskog Manastira Svetog Mihaila na Ratcu, u jednom sačuvanom dokumentu iz 1247. godine. Ovaj podatak je od izuzetne važnosti za utvrđivanje njegovog izvornog patrona, koji je sve do pred kraj druge polovine XIII v. bio zaštitnik zajednice. Tada je kult promijenjen, najvjerovatnije pod uticajem snažnog kulta Presvete Bogorodice. Istraživanja benediktinskog Manastira Ratac su vođena nekoliko puta na samom početku XX v., ali su prva sistematska arheološka istraživanja započela tek 1956, a nastavljena 1985. godine. Prvobitna manastirska crkva posvećena je Svetom Mihailu (C). To je bila jednobrodna crkva, sa osnovom u obliku izduženog pravougaonika. Tri od četiri traveja bili su pravougaonog oblika, približno iste veličine. Drugi travej od istočnog obrazuje kvadrat u osnovi, nad kojim je postojala kupola po uzoru na južnoitalske, vizantijske crkve iz XI vijeka. Apsida je po svemu sudeći bila polukružna, ali nije očuvana. Sakristija (C1) se nalazi sa južne strane, tako da položaj i oblik nijesu određivani pravilom gradnje, ali je za sami sakralni objekat najuže vezana svojom funkcijom. Na samoj jugozapadnoj ivici krševitog rta podignuta je manja crkva (A) najkasnije krajem XI ili početkom XII v., od koje je danas ostala samo kripta i nešto malo redova grubih pritesanika u podnožju. Najvidljiviji ostaci građevinskih zdanja na Ratcu pripadaju nikad završenoj Crkvi Svete Bogorodice (B), koja je sačuvana u visini koja je predviđena za kriptu crkve, a zatim je nadograđena i pretvorena u utvrdu. Nedovršena crkva (B), na kojoj postoje uklesani natpisi: 1) da je započeta 1347, za vrijeme opata Pavla Ruđerova; 2) da je rađena pod nadzorom kefalije Vlkše, ima oblik tačnog pravougaonika, postavljenog u pravcu zapad–istok. Na istočnom dijelu nalazi se tročlani oltarski dio, koji se sastoji od velike srednje kvadratne apside. Bočno, sa južne i sjeverne strane su dvije manje apside, polukružne i spolja i iznutra. Ovaj trodjelni istočni završetak zajedno sa pilastrima između srednje i bočnih apsida pokazuje da je crkva bila zamišljena kao trobrodna bazilika. Nije pouzdano utvrđeno kada je kompleks klaustra (D) nastao, ali je elevacija zidova prije Drugog svjetskog rata (italijanski okupatori su srušili ostatke veoma dobro očuvanog manastira 1942) omogućila veoma pouzdanu rekonstrukciju objekta, koja svakako prethodi početku građevinskih radova na velikoj bazilici (B), ali je mlađi od Crkve C. Klaustar (D) koji je sagrađen u drugoj fazi, nakon 1242, tj. mongolskog razaranja primorskih mjesta, nije savremen Crkvi Svetog Mihaila (C). O tome svjedoči pronađeni arheološki materijal u klaustru, koji se datuje ne prije treće četvrtine XIII vijeka. Odbrambena kula manastira (G) je imala dvije faze gradnje. Prva faza je sa kraja XIII ili početka XIV v., kada je uz istočno krilo kompleksa D dograđen ovaj objekat, koji po visini u tom periodu nije premašivao ostale zgrade. U drugoj fazi, u drugoj polovini XV v., udvojen je zapadni zid, a potom su zazidana vrata i prozor na zapadnom zidu. Pravougaona građevina (E) korištena je kao mjesto za stanovanje. U prizemlju su bile ekonomske prostorije, a možda i staje otvorene prema širokom dvorištu (F). U XV ili u prvoj polovini XVI v., što je mnogo vjerovatnije, sagrađen je najmlađi manastirski trakt (H), koji je svakako imao ekonomsku funkciju. Otkriven je i dio trase manastirskog vodovoda, koji je vodio do česama na samom ulazu. Na zapadnoj strani nalazile su se monaške kelije (Lj), a najkasnije u drugoj polovini XV v. sagrađen je bedem prema moru, jedna kulica stražara i kanalizacioni sistem. Manastirski život je zapustio nakon 1571, ali je ovo mjesto postalo veoma poštovano kod mještana, pa se u njemu neprestano vršila služba tokom velikih praznika. U Drugom svjetskom ratu ovdje je bila smještena jedna artiljerijska baterija, kada je kula omalterisana i pretvorena u mali štab, a dio klaustra u spremište municije.